Mustafa Uçurum
Hasan Keklikci Kahramanmaraşlı bir hikâyeci. 2024’te çıkardığı Çatal Yolu adlı hikâye kitabının ardından şimdi de Gülnar Yayınları arasında çıkan Nöbetçi Oyuncakçı ile hikâyesini yaşamaya ve anlatmaya devam ediyor.
Bekleyenin Omzundaki Yük
Kitap, lüküslerin yakıldığı bir nehir kıyısı akşamıyla açılıyor. Ceyhan’ın kenarında toplanan köylüler bir haberi, bir misafiri, bir sonu bekliyor. Bu bekleyiş sayfalar ilerledikçe başka yüzlerle yeniden çıkıyor karşımıza. Bir fırından somunla çıkan delikanlı, bir baraj gölünün karşı yakasındaki balıkçıya selam veren adam, bir apartman enkazının başında ateşe bakan insanlar… Keklikci acıyı yüksek sesle ilan etmiyor. Elindeki somuna, çamura bulanmış ayakkabıya, gece yarısı kapısı çalınan komşunun ekmeğine bakıyor ve yası oradan hissettiriyor. Kitabın duygusal merkezinde kaybın kendisinden çok, kaybın ardından geride kalanların nezaketi, utancı ve inadı duruyor. Temel mesele de burada düğümleniyor. İnsan yitirdiğini nereye koyar, nasıl taşır, kime anlatır?
İlk öykünün sayfalarında Ceyhan, bütün bu telaşa şöyle bakıyor;
“Ceyhan nehri; ne içine düşen taşlara ve ne de dağılan millete aldırış etmeden bildiği yoldan, bildiği yere doğru, hiçbir şey bilmiyormuş gibi akmaya devam etti, binlerce yıldır yaptığı gibi.” (s. 13)
Nehir ağlamıyor, avutmuyor, akıyor. Bu akış okuyucunun boğazında bir düğüm bırakıyor.
Kulağa Eğilen Bir Anlatıcı
Keklikci, hayatı ve insanları okuyan bir yazar. İnsan sıcaklığını hisseden bir kalple kurulmuş cümleler çıkıyor karşımıza. Hikâye kahramanları içimizden biri gibi, öylesine sahici, öylesine sıcak. Okuyucuyu “Emmi” diye çağıran bir köy ağzıyla konuşuyor, lafı uzatıyor, yoldan çıkıyor, bir kamyonun çadırını koca bir sayfa boyunca tarif ediyor, sonra tek cümleyle yüreğe iniyor yazar. Lüküs, üçayak, çul gibi Maraş yöresinin sözcükleri metnin içinde süs gibi durmuyor, evin eşyası gibi yerinde duruyor. Mizah ile ağıt aynı sofrada oturuyor. Tanpınar’dan, La Fontaine’den, Cengiz Dağcı’dan satırlar köy sohbetinin arasına misafir gibi giriyor. Somun öyküsünde anlatıcı, bir delikanlının peşinden ayrıntıdan ayrıntıya yürürken birden şunu söylüyor.
“Tatlı öyle Emmi, ne kadar geç alınırsa o kadar taze, o kadar güzel olur.” (s. 16)
Karanlığın ve Hatıranın Dili
Deprem öykülerine gelindiğinde ritim değişiyor. Cümleler kısalıyor, nefes daralıyor, anlatıcı sözcüklerin yetmediğini kabul ediyor. Yarın Göç Var öyküsünde bir şehrin gecesi şöyle görünüyor.
“Meğer bu dünya ne karanlık bir yermiş. Ve ne korkunç!” (s. 119)
Merve’nin Altınları’nda ise anlatıcı, felaketin dilini arıyor ve bulamıyor.
“Öyle bir felaket ki, Türkçedeki beş yüz yetmiş bin kelime arasından bu felaketi tarif edebilecek bir kelime bulamıyorum.” (s. 108)
Aynı öykü, kısacık bir cümleyle bitiyor.
“Bugün ölüm bedava…” (s. 112)
Kitabın bir sayfası 6 Şubat 2023’te yitirilen canlara rahmet dilemeye ayrılıyor. Dost portreleri ve anı yazıları da bu sayfanın çevresinde yer alıyor. Keklikci yalnız ölenleri değil, onlarla birlikte susan bir dünyayı da anıyor. Köy odalarında hikâye anlatan büyüklerin ardından kalan boşluk, şu cümlede kendini ele veriyor.
“Köroğlu, Âşık Garip, Padişahın Üç Oğlu; onların hikâyelerini anlatan insanlarla öldü gitti.” (s. 127)
Bir İyilik Çağrısı
Kitabın son sayfalarında anlatıcı, bir mezarın başında yeğeniyle sohbet ediyor. Hısım akraba yoksunluğunu, çocukluğun Ceyhan kıyısındaki sinema hikâyelerini, kapı komşularına duyduğu sevgiyi sayıyor. Bütün bu sayışın ortasında kitabın ruhunu özetleyen bir cümle duruyor.
“Gördüğüm her iyi adama “Emmi” derim ben.” (s. 157)
Kitabın adı, gecenin bir vakti ışığı yanan bir oyuncakçı dükkânını çağrıştırıyor. Bu dükkânın kapısında kimin beklediğini, raflardan kimin için ne alındığını öğrenmek için okuyucunun Karadere’ye, Ceyhan’ın kıyısına inmesi gerekiyor. Ve tüm acılara, yaşananlara rağmen hikâye devam ediyor.
Hasan Keklikci- Nöbetçi Oyuncakçı – Gülnar Yayınları – 2026