Mustafa UÇURUM
Kadir Ünal’ın “Dünyanın Bütün Irmakları” adlı şiir kitabı, şairin olgunluk döneminin bir yansıması olarak okuyucuyu derin bir duygusal yolculuğa çıkarıyor. İşin içinde “ırmak” olunca kitap benim için daha derin anlamlar ifade ediyor. Hayatımın ırmaklarla ilerlemesinin yanında Kadir Ünal ile ortak hem Kızılırmak hem de Yeşilırmak dostluğumuz varken ırmağın akışına kapılmak da kaçınılmaz oluyor.
1961 Amasya-Taşova doğumlu şair, eğitimci kimliğiyle birlikte edebiyat dünyasında “Fena Halde İyiyim”, “Siyah Kuğu”, “Susma Dersleri” ve “Tecrit Notları” gibi kitapların da sahibi. Kitap, naattan başlayarak kişisel gözlemlere, doğa metaforlarına ve toplumsal eleştirilere uzanan bir yelpazede ilerliyor, okuyucuyu her sayfada yeni bir ırmağın akışına kaptırıyor.
Kitabın merkezinde, başlıkta da vurgulandığı üzere “ırmak” imgesi yer alıyor; bu, şairin hayatı, zamanı ve duyguları simgeleyen bir metafor olarak işlev görüyor. Ünal, ırmakları sadece doğal bir unsur olarak değil, aynı zamanda insan ruhunun akışkanlığını, yaralanmalarını ve iyileşme umutlarını temsil etmek için kullanıyor. “Dünyanın Bütün Irmakları”nda, Yeşilırmak’a bakarak söylenen dizeler, zamanın acımasızlığını ve bekleyişin ıstırabını betimliyor: “uyumak ne mümkün, gırtlağıma dayalı dikendi zaman / ve ilerlemek bilmiyordu, sanki ben ona o bana direnmek için vardı”. Bu dizeler, şairin şimdiki zamanda yaşadığı iç çatışmayı, geçmişin izleriyle birleştirerek okuyucuya hissettiriyor. Irmaklar, birleşerek “cana can katan şimşek gibi bir gençlik bağışlar umuduyla” akıyor; bu, Ünal’ın şiirlerinde sıkça rastlanan umut ve hüzün diyalektiğini somutlaştırıyor.
Şairin dili, zengin imgelerle dolu ve geleneksel Türk şiir geleneğini modern unsurlarla harmanlıyor. Naat ile başlayan kitap, peygambere övgüyle manevi bir temel atıyor: “o ki taş akan ırmakların dahi göz yaşını silendi / tarih şahittir ilk defa su ateşe bu kadar bilendi”. Bu dizeler, Ünal’ın dini motifleri doğa ve insan acısıyla iç içe geçirme becerisini gösteriyor. Diğer şiirlerde ise hüzün ve yalnızlık temaları baskın çıkıyor. “Hayalet Ağrı” gibi parçalı şiirler, günlük hayatın absürtlüğünü ve geçmişin hayaletlerini çağrıştırıyor: “bugünkü azığım bir yük treni homurtusu / bir budama makası hep bileyli bir bıçak ile”. Burada, şairin fragmanlı anlatımı, okuyucuyu bir puzzle gibi birleştirmeye davet ediyor, şimdiki anın kırılganlığını vurguluyor.
Kitapta düzyazı parçaları da şiirlerle iç içe geçiyor, bu da esere hibrit bir yapı kazandırıyor. “Işıklarda İnecek Var Mı?” gibi bölümler, felsefi bir tonda ilerliyor ve ışığı, umudu ve yalnızlığı sorguluyor: “Dünyanın kirlendiğini ve temizleme işinin lambalardan başlanması gerektiğini duyabilen kulaklara yüksek sesle haykırırlar”. Ünal, burada arabesk kültürü ve alt sınıfların sesini yüceltiyor, toplumsal bir eleştiri katmanı ekliyor. Benzer şekilde, “Yağmur Düşünceleri”nde yağmuru bir “dost” ve “çözüm önerisi” olarak tanımlıyor, okuyucuyu yağmurla birlikte ıslanmaya ve kendini yeniden keşfetmeye çağırıyor: “Madem yağmur elini uzatmış bize, biz de elimizi tutmak isteyenlerle pazarlık etmeyelim”. Bu pasajlar, şairin şimdiki zamanda yaşama felsefesini yansıtıyor; alışkanlıkları sorguluyor ve insan ilişkilerini vurguluyor.
Üslup açısından, Ünal’ın şiirleri ritmik ve müzikal bir akışa sahip. Halk türkülerinden esinlenen dizeler, örneğin “Yüce dağ başında Kamer tay olur” alıntısıyla geleneksel kökleri hatırlatıyor, ancak modern imgelerle (fabrika bacaları, trenler, telefonlar) güncelleniyor. “Deli Deseler Bize” gibi aşk şiirleri, duygusal yoğunluğuyla okuyucuyu sarsıyor: “dönüversen bana / teveccüh etsen / tüm gövdenle”. Bu dizeler, şairin aşkı bir kurtuluş ve delilik olarak görmesini ortaya koyuyor. Öte yandan, “Kocaman Kocaman Ölüyor Dünya”da çevre ve ölüm temaları ağır basıyor: “kocaman kocaman ölüyor dünya”, küresel çapta bir ağıt niteliğinde yankılanıyor.
Genel olarak, “Dünyanın Bütün Irmakları” okuyucuyu pasif bir izleyici olmaktan çıkarıp, şiirin akışına katılmaya davet ediyor. Kadir Ünal, şimdiki zamanın acısını ve güzelliğini ustalıkla yakalıyor, kitabı bir nehir gibi akıcı kılıyor. Bu eser, Kadir Ünal okuyucuları için vazgeçilmez bir kaynak olurken, hüzünlü ama umut dolu bir dünya görüşü sunuyor. Eğer doğanın, sevginin ve zamanın derinliklerinde kaybolmak istiyorsanız, bu kitap sizi ırmağın akıntısına bırakıyor ve oradan dönüştürerek çıkarıyor.
Kadir Ünal – Dünyanın Bütün Irmakları – Çıra Edebiyat – 2025
Mustafa Hocam, çok teşekkür ederim. Kalemin var olsun. Sen beni gönendirdin, Allah da seni kıvandırsın.